Зборнік «Расцяжэнне» - гэта вынік летняй лабараторыі па фем-пісьму, прысвечанай пратэстнай і эмігранцкай траўме. Лабараторыя працавала з чэрвеня па жнівень 2022 года. На лабараторыі мы стваралі тэксты, якія агучваюць досвед жыцця ў Беларусі і па-за яе межамі.
Мэтай лабараторыі было даць прастору для досведаў, якія выпадаюць з паўсядзённых размоў пра Беларусь і рэальнасцяў, якія адбываюцца ў ёй.
Мэтай лабараторыі было даць прастору для досведаў, якія выпадаюць з паўсядзённых размоў пра Беларусь і рэальнасцяў, якія адбываюцца ў ёй.
ПРА ПРАЕКТ
Гэтая лабараторыя для дзяўчын, жанчын, транс і небінарных людзей, якія ці знаходзяцца ў Беларусі, ці былі вымушаныя пакінуць яе. Мы запрашаем да ўдзелу тых, хто хоча папрацаваць з тэмай пратэстнага ці эмігранцкага досведу праз тэкст.
Мы лічым, што пісаць могуць усе, таму для ўдзелу ў лабараторыі не трэба папярэдніх публікацый ці выдання сваіх прац. Мы будзем рады ўбачыць людзей, якія працуюць у любых жанрах і формах (паэзія, проза, драматургія), і тых, хто толькі шукае спосаб выказаць сябе.
Для таго, каб далучыцца да лабараторыі, вам не абавязкова мець нейкую ідэю тэксту ці планаваць скончыць працу над тэкстам да жніўня. Мы жадаем, каб жанчыны*, якім ёсць што сказаць, маглі гэта зрабіць у камфортным і бяспечным для сябе тэмпе.
У лабараторыі мы выкарыстоўваем беларускую і расейскую мовы. Калі вы пішаце на адной з іх, гэтая лабараторыя для вас.
Мы лічым, што пісаць могуць усе, таму для ўдзелу ў лабараторыі не трэба папярэдніх публікацый ці выдання сваіх прац. Мы будзем рады ўбачыць людзей, якія працуюць у любых жанрах і формах (паэзія, проза, драматургія), і тых, хто толькі шукае спосаб выказаць сябе.
Для таго, каб далучыцца да лабараторыі, вам не абавязкова мець нейкую ідэю тэксту ці планаваць скончыць працу над тэкстам да жніўня. Мы жадаем, каб жанчыны*, якім ёсць што сказаць, маглі гэта зрабіць у камфортным і бяспечным для сябе тэмпе.
У лабараторыі мы выкарыстоўваем беларускую і расейскую мовы. Калі вы пішаце на адной з іх, гэтая лабараторыя для вас.
ДЛЯ КАГО?
Раз на тыдзень мы збіраліся разам з запрошанымі беларускімі паэткамі і пісьменніцамі для пошуку спосабаў працы з тэмай траўматычнага досведу. Мы чыталі тэксты, абмяркоўвалі іх, спрабавалі розныя пісьменніцкія інструменты, каб агучыць важныя для нас тэмы і перажыванні.
Мы таксама зрабілі Telegram групу для каммунікацыі паміж удзельні_цамі, дзе дзяліліся карыснымі матэрыяламі і фасілітавалі працу над тэкстамі.
Для падтрымкі групы, мы прапаноўвалі індывідуальныя канфідэнцыйныя і ананімныя кансультацыі з псіхалагіняй. Гэтыя кансультацыі можна было выкарыстоўваць па жаданні як дадатковы інструмент стабілізацыі псіха-эмацыйнага стану і размовы пра турбуючыя перажыванні.
Мы таксама зрабілі Telegram групу для каммунікацыі паміж удзельні_цамі, дзе дзяліліся карыснымі матэрыяламі і фасілітавалі працу над тэкстамі.
Для падтрымкі групы, мы прапаноўвалі індывідуальныя канфідэнцыйныя і ананімныя кансультацыі з псіхалагіняй. Гэтыя кансультацыі можна было выкарыстоўваць па жаданні як дадатковы інструмент стабілізацыі псіха-эмацыйнага стану і размовы пра турбуючыя перажыванні.
ЯК ПРАЦАВАЛА ЛАБАРАТОРЫЯ?
Лабараторыя стартавала 18 чэрвеня. Мы сустракаліся анлайн па суботах на працягу двух месяцаў (18.06, 25.06, 02.07, 09.07, 16.07, 23.07). Кожная сустрэча доўжылася дзве гадзіны.
У жніўні мы працавалі над выніковымі тэкстамі запланавана: мы сустракаліся для абмеркавання чарнавікоў і для прэзентацыі выніковых прац.
У верасні, па выніках працы лабараторыі, мы падрыхтавалі і апублікавалі зборнік з тэкстамі ўдзельні_ц.
У жніўні мы працавалі над выніковымі тэкстамі запланавана: мы сустракаліся для абмеркавання чарнавікоў і для прэзентацыі выніковых прац.
У верасні, па выніках працы лабараторыі, мы падрыхтавалі і апублікавалі зборнік з тэкстамі ўдзельні_ц.
ПРАГРАМА
ФАСІЛІТАТАР_КІ ПРАЕКТУ
ДАР'Я ТРАЙДЕН
Пісьменніца, адкрытая лесбійка і феміністка. Піша на расейскай і беларускай мовах.
Публікавалася ў літаратурных часопісах «Новы свет», «Прайдзісвет» і «Маладосць», альманахах «Першацвет» і «Паміж».
У 2018 годзе выпусціла дэбютную кнігу прозы «Крыштальная ноч».
Лаўрэатка прэміі «Дэбют» (2019 г.) у намінацыі «Проза».
Выпускніца «Школы маладога пісьменніка» і курсаў жаночага пісьма WLAG.
Публікавалася ў літаратурных часопісах «Новы свет», «Прайдзісвет» і «Маладосць», альманахах «Першацвет» і «Паміж».
У 2018 годзе выпусціла дэбютную кнігу прозы «Крыштальная ноч».
Лаўрэатка прэміі «Дэбют» (2019 г.) у намінацыі «Проза».
Выпускніца «Школы маладога пісьменніка» і курсаў жаночага пісьма WLAG.
ГАННА ОТЧЫК
Нарадзілася ў 1992 у Менску. Паэтэса, левачка, беларуска/туркменка, жыхарка Расеі. Піша на расейскай і беларускай мовах – паэзію і аўтатыёры. У творчых тэкстах працуе з тэмамі няроўнасці і прыгнёту, экалогіі, траўмы і несвядомага.
Выпускніца курса «Крэатыўнае пісьмо» Галіны Рымбу ў ШМКІ (2021). Аўтарка паэтычнага зборніка «да 28» (Мінск, 2020). Публікацыі і ўдзел: Мроя, wir.by, Chrysalis Mag, Чытама, Tvar, фестываль дэкаланіяльнай паэзіі «Мяжа», калектыўны зін «Лічбавы пылок».
Выпускніца курса «Крэатыўнае пісьмо» Галіны Рымбу ў ШМКІ (2021). Аўтарка паэтычнага зборніка «да 28» (Мінск, 2020). Публікацыі і ўдзел: Мроя, wir.by, Chrysalis Mag, Чытама, Tvar, фестываль дэкаланіяльнай паэзіі «Мяжа», калектыўны зін «Лічбавы пылок».
ЮЛЯ ЧАРНЫШОВА
Паэтка, даследчыца амерыканскай, рускай і беларускай літаратуры 20–21 ст., магістрка літаратуразнаўства.
Нарадзілася ў Менску, вучылася ў Пецярбургу, Нью-Ёрку і Лондане, жыве ў Львове з партнёрам і коткай. Піша вершы на расейскай і англійскай мовах.
Вершы і пераклады публікаваліся ў Los Angeles Review of Books і Words Without Borders, у часопісах «Ф-Пiсьмо» на syg.ma, «Taubin» і «Двокроп'е», у зінах Ельскага ўніверсітэта і University College London і ў іншых месцах. Спецыяльная згадка прэмій «Цыкада» і прэміі ім. Аркадзя Драгамашчанка (2021).
Нарадзілася ў Менску, вучылася ў Пецярбургу, Нью-Ёрку і Лондане, жыве ў Львове з партнёрам і коткай. Піша вершы на расейскай і англійскай мовах.
Вершы і пераклады публікаваліся ў Los Angeles Review of Books і Words Without Borders, у часопісах «Ф-Пiсьмо» на syg.ma, «Taubin» і «Двокроп'е», у зінах Ельскага ўніверсітэта і University College London і ў іншых месцах. Спецыяльная згадка прэмій «Цыкада» і прэміі ім. Аркадзя Драгамашчанка (2021).
ТАНЯ ЗАМІРОЎСКАЯ
Беларуская пісьменніца і журналістка, якая з 2015 года жыве ў Нью-Ёрку. Аўтарка трох мастацкіх зборнікаў апавяданняў у жанры метафізічнага sci-fi і рамана Смерці.net (2021) – мета-тэкста, у якім нон-фікшн, персанальныя сямейныя гісторыі, філасофскія даследаванні і траўматычныя ўспаміны паспяхова прыкідваюцца кібер-панкам.
У мінулым жыцці была беларускім музычным крытыкам і працавала ў «Белгазеце». Піша на расейскай з беларускім акцэнтам, зарабляе на жыццё журналістыкай або продажам васковага Напалеона, калекцыянуе сны беларусаў пра Аляксандра Лукашэнку ў рамках доўгайграючага арт-праекта; працуе з тэмамі персанальнай/калектыўнай памяці, нематы і афазіі ў неўралагічным і метафарычным сэнсе, і калектыўнага несвядомага як самаўсвядомленага тэксту.
Вучылася на журфаку БДУ і ў магістратуры мастацтваў Бард Каледжа (Нью-Ёрк), стыпендыятка рэзідэнцый Macdowell, VCCA і Djerassi. Кнігі траплялі ў лонг-лісты прэмій «НОС», «Нацыянальны Бэстсэлер» і «Вялікая Кніга», а таксама шорт-ліст «Прэміі Андрэя Белага».
У мінулым жыцці была беларускім музычным крытыкам і працавала ў «Белгазеце». Піша на расейскай з беларускім акцэнтам, зарабляе на жыццё журналістыкай або продажам васковага Напалеона, калекцыянуе сны беларусаў пра Аляксандра Лукашэнку ў рамках доўгайграючага арт-праекта; працуе з тэмамі персанальнай/калектыўнай памяці, нематы і афазіі ў неўралагічным і метафарычным сэнсе, і калектыўнага несвядомага як самаўсвядомленага тэксту.
Вучылася на журфаку БДУ і ў магістратуры мастацтваў Бард Каледжа (Нью-Ёрк), стыпендыятка рэзідэнцый Macdowell, VCCA і Djerassi. Кнігі траплялі ў лонг-лісты прэмій «НОС», «Нацыянальны Бэстсэлер» і «Вялікая Кніга», а таксама шорт-ліст «Прэміі Андрэя Белага».
ЮЛЯ АРЦЁМАВА
Пісьменніца, феміністка, бежанка. Нарадзілася ў Менску, зараз жыве ва Львове. Скончыла юрыдычны факультэт БДУ і Школы маладога пісьменніка. Аўтарка кнігі "Я і ёсць рэвалюцыя" (2021).
ТОНI ЛАШДЭН
Пісьменні_ца, квір-фем актывіст_ка.
Жыл_а і працавал_а ў Менску, Стакгольме, Кіеве і Тбілісі. У сваіх тэкстах факусуецца на тэмах блізкасці, сэксуальнасці, траўмы і ментальнага (не)здароўя.
Удзельніча_ла ў зінах «На сябе», «Дзесьці», «Гісторыі, пра якія маўчаць», публікава_ла ў The Village, зборніку эмігранцкай прозы «Нам ёсць што сказаць». Выпусці_ла дзве кнігі: зборнік прозы «Апошні аўтобус сыходзіць у восем» (2021) і аўта-фікшэн аповесць «Пятнаццаць дзён, пакуль я памірала» (2019).
Рэзідэнт_ка Варшаўскага Дома Культуры (SDK), 2022.
Арганізатар_ка адкрытых жаночых* чытанняў у Менску, групы па фем-пiсьме ў Тбілісі. Выпускні_ца курсаў жаночага пісьма WLAG.
Жыл_а і працавал_а ў Менску, Стакгольме, Кіеве і Тбілісі. У сваіх тэкстах факусуецца на тэмах блізкасці, сэксуальнасці, траўмы і ментальнага (не)здароўя.
Удзельніча_ла ў зінах «На сябе», «Дзесьці», «Гісторыі, пра якія маўчаць», публікава_ла ў The Village, зборніку эмігранцкай прозы «Нам ёсць што сказаць». Выпусці_ла дзве кнігі: зборнік прозы «Апошні аўтобус сыходзіць у восем» (2021) і аўта-фікшэн аповесць «Пятнаццаць дзён, пакуль я памірала» (2019).
Рэзідэнт_ка Варшаўскага Дома Культуры (SDK), 2022.
Арганізатар_ка адкрытых жаночых* чытанняў у Менску, групы па фем-пiсьме ў Тбілісі. Выпускні_ца курсаў жаночага пісьма WLAG.
НАШЫЯ КАШТОЎНАСЦІ
У нас няма «выкладчыц». Мы расцем у кампаніі аднадумні_ц пры дапамозе фасілітатар_ак. Мы сумесна вучымся беражлівай зваротнай сувязі і даем яе адна однай з мэтай падтрымаць пісьменніцкі шлях кожна_й з нас.
Эмпатыя і беражлівасць да розных жыццёвых сітуацый неабходныя для стварэння бяспечнай прасторы ў групе. Мы робім лабараторыю, ведаючы на асабістым досведзе, якімі цяжкімі і балючымі могуць быць перажыванні, звязаныя з Беларуссю.
Мы лічым важным агучваць і даносіць жаночы* вопыт, гаварыць аб структурах дыскрымінацыі і няроўнасці і прыўносіць у літаратуру альтэрнатыўныя бачанні патрыярхатнай рэальнасці. У цэнтр нашай працы мы ставім дзяўчын, жанчын, транс і небінарных людзей і падтрымліваем іх у пошуку свайго голасу і пазіцыі.
